Ver o código fonte de "Historia do Ido" Menú de navegación-revi-revi

-revi-revipreferencias da súa contaHistoria do Ido

Ver o código fonte de "Historia do Ido"

← Historia do Ido

Saltar ata a navegación
Saltar á procura

Non ten os permisos necesarios para editar esta páxina, pola seguinte razón:

A súa dirección IP está nun rango que foi bloqueado en todas as wikis.

-revi (meta.wikimedia.org) realizou o bloqueo.
A razón dada é Open proxy: Leaky webhost: Contact stewards if you're affected.

Comezo do bloqueo: 20 de abril de 2018 ás 14:52

Remate do bloqueo: 20 de abril de 2020 ás 14:52

Pode poñerse en contacto con -revi para discutir o bloqueo.
Non pode usar a función de "Enviar un correo electrónico a este usuario" a menos que especifique unha dirección de correo electrónico válida nas preferencias da súa conta e non fose bloqueado para o seu uso.
A súa dirección IP actual é 2a02:4780:bad:1:fced:1ff:fe01:349, e o rango bloqueado é 2A02:4780:BAD:0:0:0:0:0/48.
Inclúa todos os detalles anteriores en calquera consulta que realice sobre o tema.

Pode ver e copiar o código fonte desta páxina.

Atención<br/>O [[ido]] foi creado a principios do século XX. houbo varios proxectos de linguas construídas que precederon á creación do ido. Entre os precursores do dominio: [[Galien]], [[Blaise Pascal]], [[René Descartes]], [[Gottfried Wilhelm von Leibniz]], pero sobre todo [[Johann Martin Schleyer]], inventor do [[volapük]] e [[L. L. Zamenhof]], pai do [[esperanto]]. Houbo igualmente numerosos proxectos que seguiron á creación do ido como o italico, latin-ido, weltdeutsch...<br/><br/>=== A Delegación para a adopción dunha lingua auxiliar internacional === <br/>Ao principio do século XX, a necesidade dunha lingua internacional estaba sendo considerada por numerosas personalidades, notablemente os científicos e os filósofos. Este período corresponde ao dun florecemento de novos proxectos de lingua internacional. A partir da iniciativa do matemático Léopold Leau, creouse desde o 17 de xaneiro de 1901 unha Delegación para a adopción dunha lingua auxiliar internacional co apoio de numerosos científicos. En 1906, a Delegación recibira o apoio de máis de 1.200 membros de academias e universidades de diferentes países e de máis de 300 sociedades científicas.<br/><br/>En maio de 1907, a delegación enviou a pregunta da Asociación internacional das Academias de Viena, que se declarou incompetente, por 12 votos contra 8 e unha abstención. En consecuencia, a delegación formou un comité de traballo cuxos membros foron elixidos por 242 votos sobre un total de 253. Este Comité abarcaba a científicos de renombres, tales como o lingüista [[Otto Jespersen|Jespersen]], Schuchardt e [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay|Baudouin de Courtenay]] ou ata o químico [[Wilhelm Ostwald|Ostwald]]. Por cooptación, outras personalidades foron admitidas, como o matemático italiano [[Giuseppe Peano|Peano]]. Léopold Leau e [[Louis Couturat]] foron os secretarios do Comité.<br/><br/>O comité reuniuse no [[Collège de France]] durante o mes de outubro de 1907 e examinou numerosos proxectos de lingua internacional, presentados a maior parte do tempo polos seus autores. O comité chegou rapidamente á conclusión de que só existían dous proxectos de lingua internacional dignos de interese. O primeiro era o esperanto, inmutable despois do seu aparición en 1887; o segundo era o [[Idiom Neutral]], desenvolvido pola antiga Academia do Volapük. A delegación decidiu finalmente elixir o esperanto, pero aplicándolles reformas definidas polo proxecto do "Ido".<br/><br/>Este proxecto, de autor anónimo no momento da súa presentación, era unha sorte de síntese entre o esperanto e o Idiom Neutral. Como indica o informe do lingüista danés [[Otto Jespersen]], membro do comité da delegación:<br/><br/>Durante o último consello, o centro de discusións virou en torno ao autor do proxecto anónimo Ido que foi presentado polo Señor Couturat en lugar do autor [...] Era unha especie de esperanto que tiña en conta as obxeccións que foran feitas por todos os lados en contra da lingua de Zamenhof e mostrou ben en varios puntos o compromiso desexado entre o Esperanto e o Idiom Neutral.<br/><br/>É pouco probable que Wilhelm Ostwald quedase satisfeito co ido, porque se retirou da presidencia da comisión e creou en 1916 unha lingua construída: o ''[[Weltdeutsch]]''. O 29 de setembro de 1926 no diario ''Vossische Zeitung'', explicou a necesidade de crear unha nova lingua internacional para substituír ao ido.<br/><br/>=== Unha paternidade controvertida === <br/>[[File:Ido Kongreso en Dessau 1922.jpg|thumb|Congreso internacional idista en [[Dessau-Roßlau]], en [[Alemaña]], 1922.]]<br/><br/>A paternidade do proxecto Ido é controvertida. Con todo, o testemuño do lingüista [[Otto Jespersen]], que era membro do comité de traballo, logo da comisión permanente, estableceu claramente que se trataba de [[Louis de Beaufront]]. O filósofo francés [[Louis Couturat]] coñecía probablemente a identidade do autor do proxecto. Como o proxecto Ido tomaba o nome das súas teses de derivación, a idea de que el era o autor estendeuse.[[novial]],<ref>dataarquivo=04 de outubro de 1999 </ref><br/><br/>Segundo [[Otto Jespersen]], o proxecto Ido foi presentado á asemblea durante a última sesión por Couturat en lugar do autor. Ninguén entre os membros do comité sabía nada sobre o autor, si non era nin Couturat, nin Leau nin algún outro membro do propio comité.<ref>data-acceso=29 de xuño de 2012 </ref><br/><br/>==== Beaufront e as relacións co mundo do esperanto ==== <br/>A relación entre Beaufront e o esperanto é complexa:<br/><br/>===== Beaufront favorable ao esperanto ===== <br/>Beaufront foi un dos pioneiros do esperanto en Francia e recoñecido como representante de [[Zamenhof]], que dixo:<br/><br/>Así como unha vez profeticei a morte do [[volapük]] no día do seu nacemento, ata coa plena confianza e sen temor a equivocarme, profetizo a morte de calquera sistema que pretenda opoñerse ao esperanto. Vinte e cinco anos de investigación persoal sobre o tema, obrigándome a ver, só en esperanto, a solución real do problema. Desde calquera punto de vista que o consideremos, o esperanto é unha obra de lóxica e dun admirable sentido práctico. É tan plenamente coherente coa axenda real da lingua internacional que calquera novo sistema non puido igualar máis que no pastiche dun xeito evidente, ou mellor devandito, imitando-lo por completo. Así que podemos durmir en paz. Nunca teremos a necesidade de abandonar o esperanto: non se nos dará outro mellor.<br/><br/>===== O asunto Hachette ===== <br/>En 1901, [[Zamenhof]], fixo que Beaufront representáselle antes a editorial [[Hachette Livre|Hachette]] para publicar obras en esperanto. Con todo, resentiuse [[Carlo Bourlet]] e Théophile advertíronlle Zamenhof en contra das facultades demasiado amplas que concedera a Beaufront e a Hachette.<br/><br/>===== O asunto Hachette ===== <br/>En 1901, [[Zamenhof]], fixo que Beaufront representáselle antes a editorial [[Hachette Livre|Hachette]] para publicar obras en esperanto. Con todo, resentiuse [[Carlo Bourlet]] e Théophile advertíronlle Zamenhof en contra das facultades demasiado amplas que concedera a Beaufront e a Hachette.<br/><br/>Zamenhof fose definitivamente vinculado a Hachette, mentres que Beaufront, xunto co editor, habería ter un dereito absoluto de todos os libros en esperanto ou relacionados, independentemente dos seus autores. Ao facer descarrilar este asunto, Cart e Bourlet destituíron a Beaufront do seu papel de liderado e evitaron que a edición en esperanto non se convertese nun monopolio de Hachette.<br/><br/>===== Beaufront e o mundo do ido ===== <br/>Beaufront foi considerado como un traidor polos esperantista debido a que se supoñía que el era o representante do esperanto cando presentou o ido o último día.<br/><br/>Jespersen converteuse en presidente da Academia do Ido e, na revista ''Progreso'', participou activamente nas discusións que pedían unha mellora constante da lingua. Pero despois duns anos, a súa actividade cesou subitamente, en parte porque non estaba contento da forma coa que Couturat e os demais querían facer evolucionar ao ido, pero sobre todo porque sospeitaba que Couturat - cuxo intrigante papel durante o período do comité non quedou claro ata despois - explotou a súa autoridade de forma que daba medo e non lle consideraba máis que unha marioneta.<ref>''Interlingvistiko kaj Esperantologio'', Dr W. Manders. p. 22. NL-Purmerend.¬:J. Muuses. 1950.</ref><br/><br/>=== Elaboración === <br/>O comité da delegación decidiu nomear, o 24 de outubro de 1907, unha ''Comisión permanente'' encargada "de estudar e de fixar os detalles da lingua que será adoptada".Extracto dos procesos verbáis oficiais do Comité da Delegación. Os membros desta comisión foron [[Louis Couturat]], [[Wilhelm Ostwald]], [[Otto Jespersen]], [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay|Baudouin de Courtenay]] e Léopold Leau. [[Louis de Beaufront]] foi ulteriormente cooptado "en razón da súa competencia especial".<br/><br/>Unha unión de amigos da lingua internacional (''Uniono dei a Amiki dei a Linguo Internaciona''), que comprendía unha Academia e un Comité Directivo, foi fundada así como unha revista mensual, ''Progreso'', foi lanzada en 1908 para publicar as discusións lingüísticas e as decisións da Academia do Ido. Son os traballos da comisión permanente os que desenvolverá a lingua que tomou o nome de "Ido" despois de que Zamenhof rexeitase todas as nominacións utilizando o nome "esperanto".<br/><br/>Para o esencia, a elaboración da lingua foi acabada en 1910 coa publicación dos primeiros manuais e dicionarios de ido "conforme ás decisións tomada polo Comité e pola Comisión", tal e como o testemuña a declaración da Comisión asinada por todos os seus membros.Couturat Louis et De Beaufront Louis, ''Dictionnaire français-ido'', Paris, 1915. Acabada a súa misión, delegación de disolveu regularmente o 31 de xullo de 1910 logo de fundar a ''Uniono pola linguo internaciona''.<br/><br/>As principais modificacións aportadas ao esperanto na elaboración do ido son as seguintes (tal e como foron enunciadas polo Comité da Delegación) :<br/><br/># supresión das letras acentuadas, permitindo imprimir os textos desta lingua, conservando a ortografía fonética e restablecendo a ortografía internacional; <br/># supresión dalgúns trazos morfosintácticos (acusativos, acordo entre o nome e o adxectivo); <br/># regularización da derivación, único xeito de previr a invasión dos modismos, e proporcionar unha base sólida para o desenvolvemento do vocabulario científico e técnico, esencial para a difusión da lingua internacional no mundo científico; <br/># enriquecemento do vocabulario a través da adopción de novas raíces coidadosamente seleccionados de acordo co principio da máxima internacionalidade.Couturat Louis et De Beaufront Louis, ''Dictionnaire français-ido'', Paris, 1915. et Dyer, ''The Problem of an International Auxiliary Language and its Solution in Ido'', Londres, 1923.<br/><br/>=== Entre estabilidade e cambio === <br/>Os idistas atopáronse rapidamente enfrontado a un grave dilema: para algúns, a continuación dos traballos lingüísticos mellorou a calidade da lingua pero, ao mesmo tempo, deu lugar a continuos cambios que facía difícil a súa difusión ao público en xeral.<br/><br/>Un debate opuxo aos partidarios da estabilidade para difundir a lingua e aqueles que desexaban primeiro acabar o traballo lingüístico. É neste contexto no cal [[Louis Couturat]] defendeu na revista ''Progreso'' unha voz media:<br/><br/>Cita<br/><br/>Finalmente, logo de moitos anos de traballo intenso, decidiuse un período de estabilidade de dez anos en 1914 para dar a coñecer a lingua.<br/><br/>=== O revés da Segunda Guerra Mundial === <br/>É en pleno crecemento cando o movemento idista foi duramente golpeado por dous tráxicos sucesos. O 3 de agosto de 1914, [[Luís Couturat]] morreu nun accidente de coche, o mesmo día en que Alemaña declaroulle a guerra a Francia. A desaparición do defensor máis activo do ido seguido por unha explosión do nacionalismo e a destrución do primeiro conflito mundial asestou un duro golpe ao ido e a idea mesma dunha lingua internacional. O movemento idista sobreviviu realmente en países neutrais como Suíza (incluíndo a actividade de Schneeberger, Secretario da ''Uniono Pola Linguo Internaciona Ido''), e Suecia (con Ahlberg, editor da revista idista ''Mondo'').Cornioley Hans, 30 yari Ido, Progreso, juillet-septembre 1938. Juste Andreas, Rinasko, ''Progreso'', 300, janvier-avril 1994. A revista ''Progreso'', da que Couturat foi o editor e o redactor, deixou de publicarse en 1914.<br/><br/>=== O renacemento dos anos 20 === <br/>Logo da guerra, o movemento idista se reconstituíu lentamente. En 1918, o lingüista francés [[Antoine Meillet]], profesor no [[Collège de France]], eloxióu o ido, e máis en xeral a idea dunha lingua internacional, no seu libro ''Les Langues dans l'Europe nouvelle'':<br/><br/>Cita<br/><br/>En 1920, Schneeberger, presidente da Academia do Ido, anunciou a reanudación dos traballos da Academia.Cornioley Hans, 30 yari Ido, ''Progreso'', juillet-septembre 1938. Louis de Beaufront publicou en 1925 o seu "Gramática completa" (''Kompleta Gramatiko Detaloza''), que aínda a principios do século XXI segue sendo unha obra de referencia sobre a gramática do ido. Moitos congresos idistas foron organizados: Viena (1921), Dessau (1922), Kassel (1923), Luxemburgo (1924), Turín (1925) e Praga (1926). apareceron moitas revistas idistas.Juste Andreas, Rinasko, Progreso, 300, janvier-avril 1994.<br/><br/>=== A crise de 1927 === <br/>En 1927, algunhas serias disensións dividiron ao movemento idista. A aparición en 1922 doutra lingua auxiliar, Occidental, e o rexurdimento do dilema entre a estabilidade e o cambio debilitaron ao Ido. Os conservadores opóñense en vivos debates aos reformadores. Pola súa banda, [[Otto Jespersen]], que se separou do movemento idista, publicou en 1928 o seu propio proxecto lingüístico, o [[Novial]]. Jespersen, explica as razóns da súa distanciamento do ido:<br/><br/>{{Cita|A nova lingua, xa que foi modificada durante os debates de Progreso ata que se volveu máis e máis distante do proxecto orixinal de Beaufront, demostrou ser unha linguaxe moi flexible e rico, superior ao esperanto en moitos aspectos, aínda que non do todo satisfactoria como xa terei a oportunidade de mostrar nun capítulo especial. O seu principal inconveniente para min é que os seus fundadores non tiveron como lema ''Lasciate ogni Esperanto voi ch'entrate'',Tradución do italiano: "Abandonade todo Esperanto os que entrades". Alusión ao lema que adorna a entrada ao inferno na obra de Dante: Abandonade toda esperanza os que entrades pero hai que recoñecer que os responsables do ido demostraron que case todos tomaron a palabra "progreso" en serio e están dispostos a continuar agora o desenvolvemento ata o perfeccionamento da LLE [Lingua Internacional], sen pensar que a última palabra díxose xa sobre este tema.<ref>data-acceso=04 de xuño de 2004 </ref><br/><br/>O Novial, que contén moitas características de Ido á vez que elimina os elementos máis rechamantes do Esperanto (por exemplo, os finais en -ou dos substantivos, os adxectivos en -a ou a conxugación, en -is, -as, -vos) atraeu a un número de idistas como Ahlberg cuxo diario idista ''Mondo'' converteuse en revista novialista.<br/><br/>=== A reunificación do movemento idista === <br/>O congreso idista de Zurich de 1928 marca o comezo da reunificación do movemento idista. ''L'Uniono pola Linguo internaciona Ido'' é reactivada e un boletín oficial edítase. A revista ''Progreso'' reaparece a partir de 1931 e sen interrupción ata hoxe en día. O secretario e redactor Matejka declara respecto diso:<br/><br/>Cita<br/><br/>O primeiro número do novo ''Progreso'' contiña artigos a algúns dos fundadores do ido como [[Wilhelm Ostwald]] ou Léopold Leau. Tiveron lugar debates sobre a oportunidade de realizar novos cambios, ata que en 1934 un novo período de estabilidade se ha declarou por unha década. Por outra banda, a situación internacional volvera a ser desfavorable para os idiomas internacionais, co aumento do [[fascismo]] e o [[nazismo]] así como do [[stalinismo]], seguido pola [[Segunda Guerra Mundial]]. A primeira preocupación do movemento idista converteuse na mera supervivencia.Juste Andreas, Nova Fervori, ''Progreso'', 300, janvier-avril 1994.<br/><br/>=== A posguerra === <br/>O movemento idista sobreviviu á Segunda Guerra Mundial. A revista ''Progreso'' nunca deixou de aparecer. Despois o traballo lingüístico renovouse, aínda que a un ritmo lento. O esencial da lingua estaba de feito fixado. A necesidade principal limitábase principalmente á adopción de novas palabras e ao seguimento da evolución da ciencia e a tecnoloxía.<br/><br/>A maioría dos artigos de ''Progreso'' falaban sobre diversos temas, separadamente de lingüísticos. Unha importante produción poética creceu en Ido por moitos autores, cuxa principal autor segue sendo o belga Andreas Juste. Dominou o movemento idista entre os anos 1960-1998 non só pola importancia da súa produción literaria en Ido, senón tamén polo dinamismo que impregnou o movemento. A recadación de Andreas Juste inclúe unha biblioteca especializada con máis de 250 libros sobre o ido ou en ido e moitos textos en Ido. No ano 2009, é mantena a asociación ''Juste & Co''.[https://web.archive.org/web/20120131232425/http://www.justeandco.net/ Juste & Co]<br/><br/>=== Hoxe en día === <br/>En 2009, o movemento idista está presente en internet. Existen moitos sitios web. Moitas listas de discusión en ido ou sobre o ido están activas. Existe unha [http://io.wikipedia.org Wikipedia en ido]. As revistas idistas ''Progreso'', ''Kuriero Internaciona'' e ''Ido-Saluto'' aparecen regularmente. Os reencontros idistas teñen lugar cada ano. É, xunto con Interlingua, a segunda lingua auxiliar máis falada.<br/><br/>== Notas ==<br/>Listaref<br/><br/>Control de autoridades<br/><br/>[[Categoría:Linguas artificiais]]<br/>

Modelos usados nesta páxina:

Modelo:Atención (editar)

Modelo:Cita (editar)

Modelo:Cita web (ver o código fonte) (semiprotexido)

Modelo:Control de autoridades (ver o código fonte) (semiprotexido)

Modelo:Ifsubst (editar)

Modelo:Listaref (editar)

Modelo:Mbox (ver o código fonte) (semiprotexido)

Modelo:Pequeno (editar)

Modelo:Small (editar)

Módulo:Argumentos (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Citas (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Citas/COinS (editar)

Módulo:Citas/Configuration (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Citas/Identifiers (editar)

Módulo:Citas/Utilities (editar)

Módulo:Citas/ValidaciónDatas (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Citas/Whitelist (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Control de autoridades (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Control de autoridades/conf (editar)

Módulo:Medbar (editar)

Módulo:Medbar/conf (editar)

Módulo:Message box (editar)

Módulo:Message box/configuración (editar)

Módulo:No globals (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:ResolveEntityId (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Taxonbar (ver o código fonte) (semiprotexido)

Módulo:Taxonbar/conf (editar)

Módulo:Yesno (editar)

Volver a "Historia do Ido".

Traído desde "https://gl.wikipedia.org/wiki/Historia_do_Ido"

Menú de navegación

(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":166,"wgHostname":"mw1329"););

This page is only for reference, If you need detailed information, please check here

搜尋此網誌

Otdfbt