Skip to main content

Lava Cuntenutu Discrizzioni | Suddivisioni di i lavi | A sulidificazioni di i lavi basaltichi | Urighjina di u terminu | Raffritamentu | Noti | Da veda dinò | Fonti | Menu di navigazione

Giulugia


magmavulcanicucrosta terrestramagmavapori acquosuacqua hjjuvaniliCO2COSO2SO3Cl2N2elementi raritissutropichiriulogichirocci igneigugliidomiculati piruclastichibasaltichiFrancescu SeraoVesuviurocci effusivirocci intrusiviussidianagranitu












Lava




À prupositu di Wikipedia






Jump to navigation
Jump to search




Una funtana di lava Pahoehoe alta 10 metri.




Lava emissa da una spaccatura vulcanica in l'Isula di Hawaii.


A Lava hè u nomu chì hè datu à u magma vulcanicu dopu ch'eddu hà persu i gasi è l'altri cumpunenti vulatili sottu prissioni chì l'incicciavani. U terminu "lava" si rifirisci sii à a roccia à u statu fusu chì esci in seguitu à un'eruzioni, sii à listessa roccia una volta ch'edda s'hè sulidificata dopu u raffriddamentu.




Cuntenutu





  • 1 Discrizzioni


  • 2 Suddivisioni di i lavi


  • 3 A sulidificazioni di i lavi basaltichi


  • 4 Urighjina di u terminu


  • 5 Raffritamentu


  • 6 Noti


  • 7 Da veda dinò


  • 8 Fonti




Discrizzioni |


A brusca diminuzioni di a prissioni, à u passaghju in ambienti esternu à a crosta terrestra, pruvucheghja un disgasamentu di u magma: i gasi, disciolti à l'iniziu in suluzioni, subiscini una ripintina evapurazioni, siparandu si da u fusu magmaticu chì, dopu à a variazioni di a cumpusizioni chimica, si trasforma in lava.
I gasi libarati da u prucessu di disgasamentu sò u vapori acquosu (chì inghjinireghja l'acqua hjjuvanili), CO2, CO, SO2, SO3, Cl2, N2 è i elementi rari.


A lava hà una tampiratura chì và da i 600 à i 1200 gradi Celsius. Bench'edda sii abbastanza viscosa, finu à 100.000 volti a viscusità di l'acqua sicondu a cumpusizioni, pò scorra par grandi distanzi prima di raffrità si è sulidificà si, in funzioni di i so prubità tissutropichi è riulogichi.[1][2] A lava, sulidifichendu si, forma rocci ignei effusivi.



Suddivisioni di i lavi |


I lavi si distinguini in:



  • granitichi o aciti o sialichi, s'eddi ani un tinori altu di silicia


  • andesitichi o neutri, s'eddi ani un tinori mediu di silicia


  • basaltichi o basichi o femichi, s'eddi ani un bassu tinori di silicia

Mentri i lavi basaltichi sò pocu viscosi è righjunghjini a superficia, quiddi granitichi tendini à sulidificà si in a camara magmatica di u vulcanu, furmendu strutturi com'è guglii, domi è cupuli di ristagnu, o à essa espulsi incù viulenti splusioni chì poni dà urighjina à i culati piruclastichi.



A sulidificazioni di i lavi basaltichi |




Neck vulcanicu di basaltu culunnari (Hoggar).


I lavi basaltichi poni, sulidifichendu si, purtà à multiplici strutturi sicondu a vilucità incù a quali si rinfrescani è i carattaristichi di l'ambienti:


  • lavi à corda, ditti ancu Pahoehoe (veni à dì "petri chì si pò camminà annantu") da i pupulazioni hawaiani. Si tratta di lavi molti basichi chì scorrini à fiuma, un stratu sopra l'altru. U più supirficiali si sulidificheghja, mentri i sottustanti, scurrendu, l'incurvani. Sulidifichendu si, sò rispunsevuli di a forma di i cusidditti vulcani à scudu.

  • blocchi curiacei, ditti ancu lava AA (veni à dì "petri chì ùn si pò micca camminà annantu"[3]) da i pupulazioni hawaiani. Si tratta di lavi basichi, ma menu rispettu à quiddi à corda. U stratu chì raffritendu si sulidificheghja hè più spessu è quiddi sottustanti inveci di incurvà lu u spezzani.

  • basalti culunnari, quandu i magmi basaltichi, sulidifichendu si in cundizioni ipuabissali, formani ampii prismi culunnari par cuntrazzioni termica di a massa raffritata, com'è quiddi prisenti in Islanda, in l'Irlanda di u Nordu, in i "neck" vulcanichi purtati à u scupartu da l'erusioni in l'Hoggar, in Sardegna, in Cicilia (Voli di l'Alcantara) è in u Venetu (com'è in a cava di Montecchio Maiori).


  • lavi à cuscinu (pillow-lavas), quandu a lava esci fora à grandi prufundità in u mari, raffredda viluciamenti, ma i gasu sgorgani libarendu si moltu pianu.


Urighjina di u terminu |


A parola "lava" hà urighjina da u latinu "labes" chì significheghja caduta, sculisciamentu. U so prima usu, culligatu incù l'uscita di magma, prubabilamenti hè quiddu chì si trova in un brevi scrittu di Francescu Serao, chì riguarda l'eruzioni di u Vesuviu avvinuta frà u 14 maghju è u 4 ghjugnu 1737[4].



Raffritamentu |


A lava raffritendu si dà urighjina à petri, ditti rocci effusivi oppuri rocci intrusivi. Un asempiu di u prima gruppu hè l'ussidiana è di u sicondu u granitu.



Noti |



  1. Errore Lua in package.lua alla linea 80: module 'Modulo:Citazione/Suggerimenti' not found.


  2. Errore Lua in package.lua alla linea 80: module 'Modulo:Citazione/Suggerimenti' not found.


  3. prubabilamenti unumatupeicu


  4. Francescu Serao, Storia di l'incendiu di u Vesuviu accadutu in u mesi di maghju di l'annu MDCCXXXVI, Riali Accademia di i Scenzi Fisichi è Matematichi di Napuli, Stamperia di Novello de Bonis, Napuli, 1738


Da veda dinò |


  • Domu di lava

  • Magma


Fonti |


'Ss'articulu pruveni in parti o in tutalità da l'articulu currispundenti di a wikipedia in talianu.









Ricacciatu da "https://co.wikipedia.org/w/index.php?title=Lava&oldid=336483"










Menu di navigazione



























(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.104","walltime":"0.131","ppvisitednodes":"value":147,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":736,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":0,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":3,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":1497,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 50.015 1 -total"," 99.84% 49.936 2 Template:Cita_web"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.012","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":932100,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1275","timestamp":"20190614234605","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"Lava","url":"https://co.wikipedia.org/wiki/Lava","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q40157","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q40157","author":"@type":"Organization","name":"Contributori ai progetti Wikimedia","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2009-01-03T14:10:35Z","dateModified":"2014-05-20T20:11:14Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/01/Pahoeoe_fountain_original.jpg"(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":268,"wgHostname":"mw1275"););

Popular posts from this blog

How to write a 12-bar blues melodyI-IV-V blues progressionHow to play the bridges in a standard blues progressionHow does Gdim7 fit in C# minor?question on a certain chord progressionMusicology of Melody12 bar blues, spread rhythm: alternative to 6th chord to avoid finger stretchChord progressions/ Root key/ MelodiesHow to put chords (POP-EDM) under a given lead vocal melody (starting from a good knowledge in music theory)Are there “rules” for improvising with the minor pentatonic scale over 12-bar shuffle?Confusion about blues scale and chords

What if the end-user didn't have the required library?What is setup.py?What is a clean, pythonic way to have multiple constructors in Python?What does Ruby have that Python doesn't, and vice versa?What is the reason for having '//' in Python?How do I create a namespace package in Python?How to package shared objects that python modules depend on?setuptools vs. distutils: why is distutils still a thing?Navigation in Windows 10 vs code not going to virtualenv library when the same library is installed at user levelPython create package for local usePackaging a project that uses multiple python versionsWhy is permission denied on pip install except for when “--user” is included at end of command?

Why did Thanos need his ship to help him in the battle scene?Which actor plays Thanos in the Avengers mid-credits scene?Are there economic implications portrayed in comics where the buildings and cities are ruined almost daily?Old X-Men comic where team travels to alien world with a ring-like sun that needs recharging?Why does Ego need help sleeping?Is there an objective answer to who “the strongest Avenger” is?How did Banner get unstuck?Why did Thanos get hit?How did Thanos (or anyone) know the Infinity Stones would give him this power?Did Thanos leave Eitri alive for his after-sales service?In Avengers 1, why does Thanos need Loki?